De SGP heeft reserves bij begroting 2027

Op 28 oktober spraken we tijdens de vergadering van de commissie Bestuur, Economie en Cultuur & erfgoed over de Programmabegroting 2027. De SGP zou de SGP niet zijn als ze niet grote waarde hechtte aan een degelijk financieel huishoudboekje. Hier hebben we ook in dit debat op gefocust. Hieronder leest u onze visie!

'We kunnen dan niet anders dan concluderen dat er fors uit de reserves wordt getapt.'

Wordt er 'geplunderd' uit de financiële reserves?

Onlangs nam de heer Vincent Janssen afscheid van de Provinciale Staten. Hij was het die als oppositielid eens het woord 'plunderbegroting' muntte in een filmpje. Als we het huidige college van Gedeputeerde Staten in haar gangen nagaan, zien we echter nagenoeg gelijk gedrag als bij het vorige college. In grote snelheid worden de reserves aangesproken. We begonnen eind 2024 met een algemene reserve van 163 miljoen en een bestemmingsreserve van 330 miljoen. Inclusief het resultaat van 2024 telde dat op tot 546 miljoen euro aan beschikbare reserves. Als we kijken naar de voorgestelde begroting voor 2027, zien we voor het einde van 2030 een verwachte stand van 321 miljoen euro aan beschikbare reserves. We kunnen dan niet anders dan concluderen dat er fors uit de reserves wordt getapt. Ik roep het filmpje van de heer Janssen maar in gedachten op.

Maar waarom zou je zo aan reserves vasthouden? Nou, bijvoorbeeld omdat we een Merwedelijn gaan aanleggen? Een provinciehuis gaan verduurzamen? Dit zijn grote projecten met grote financiële risico’s. De begroting laat ook zien dat de structurele exploitatieruimte volledig benut is of overschreden wordt. Dat houdt in dat er, conform de Kadernota, voor structurele taken keuzes gemaakt moeten worden. Die keuzes zijn nu niet gemaakt. Dit college schuift derhalve de rekening door naar een volgend college.

'Stuiten de ambities op termijn niet op een lege portemonnee? Of leggen we de lasten simpelweg door naar onze inwoners?'

We zien dit ook terug in de ambities. De begroting van 2027 ligt met 142,6 miljoen méér uitgaven fors boven het niveau van de realisatie in de Jaarrekening van 2025. Dit wordt veroorzaakt door beleidsinvesteringen en nieuwe beleidsvoornemens. Echter, de baten zijn slechts 55,1 miljoen euro hoger dan in de Jaarrekening van 2025. Hoe houden we dit op termijn vol? Stuiten de ambities op termijn niet op een lege portemonnee? Of leggen we de lasten simpelweg door naar onze inwoners, van wie de Raad van State als commentaar op de rijksbegroting al aangaf dat de lastendruk te hoog wordt? Een vraag daarbij: hoe staat het met de herziening van het provinciaal belastinggebied?

Onze vragen aan het college van Gedeputeerde Staten

• We lezen op pagina 61 dat de gedeputeerde het niet-reizen stimuleert om groei mogelijk te maken. Een VVD-gedeputeerde notabene die stimuleert niet te reizen. Wat zijn de economische en sociale gevolgen hier van?
• Wat betreft de doelen voor de energietransitie, geven technische vragen aan dat deze onhaalbaar zijn als het gaat om de 2030-doelen voor hernieuwbare opwek. Toch laten we deze staan. Is dit wel Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden (SMART)?
• De beleidsevaluatie loopt nog niet zoals gewenst. Bij het aannemen van het initiatiefvoorstel-Janssen was het de vraag om binnen drie jaar alle lopende programma’s te evalueren. We zien de evaluaties nauwelijks terug op de agenda’s van commissies en missen zo inzicht in het reilen en zeilen van de verschillende programma’s.
• We hebben in de Auditcommissie een toelichting gehad op het proces van de beleidsevaluatie en zien dat dit erg naar binnen toe gericht wordt opgepakt. Wij als Staten hebben zo veel minder informatie op programmaniveau. De SGP overweegt een motie om dit proces te versnellen.
• Wat betreft de evaluatie van de doorfietsroutes: mooi dat ze aangelegd worden, maar hoe worden ze gebruikt en hoeveel automobilisten zijn hierdoor gaan fietsen?
• Via deze weg willen we het college nog verzoeken om alle bestedingsplannen van de reserves aan de Statenagenda toe te voegen, zodat we weten welke plannen er onder de reserves liggen, en deze in het vervolg toe te voegen aan de stukken. Een voorbeeld: ten aanzien van woningbouw hebben we bij de Najaarsnota uitgebreid over 5 miljoen euro gesproken. Toen werd de SGP verweten dat die 5 miljoen euro niet onderbouwd was, dat het niet incidenteel gedekt moest worden en nog meer van dergelijke argumenten. Nu zie ik dat dit college 18 miljoen euro toevoegt aan de reserve voor woningbouw in 2028 en 2029. Wat vinden de partijen hier nu van dan? Hiervoor wordt geen motivatie in de tekst gegeven.
• Wat betreft cultuur en erfgoed, ziet de SGP graag dat de Provincie nog steeds inzet op een sterke provinciale recreatiestructuur.